شــــــروع خـــــــوب

روز سه شنبه 92/09/25 برنامه شروع خوب با حضور دکتور نوروزی، مدیر قطب آموزش مرکز مطالعات اعتیاد وزارت بهداشت و درمان  با موضوع روش های پیشگیری  از اعتیاد در سطح کشور به روی آنتن رفت که چکیده ای از آن را تقدیم حضورتان می کنم.

در ابتدای برنامه آقای امیر معافی فرمودند: قرار است در این برنامه پرداخته شود به مسائلی که شاید تا به حال به آن پرداخته نشده یعنی ارائه الگوهای درمان شده سطح کشور به سایر کشورها خصوصا کشورهای مجاور ایران.

_جناب دکتر تا به حال این اتفاق نه در برنامه شروع خوب و نه در سایر برنامه ها با محوریت اعتیاد رخ نداده  که به روش های پیشگیری که در سطح کشور اجرا می شوند پرداخته شود. آقای دکتر به نظر شما چه طور می توان این روش ها و تجارب را به سایر کشور ها منتقل کرد و اصلا نیازی به این کار وجود دارد؟

_چند نوع روش برای پیشگیر وجود دارد که به آن ها پرداخته نمی شود؟

یک اصل عاقلانه وجود دارد که اگر از هر کس بپرسیم در مورد مساله اعتیاد بهتر است به بحث درمان بپردازیم یا اینکه قبل از اینکه اعتیاد اتفاق بیافتد پیشگیری کنیم هر عقل سلیمی می گوید:  پیشگیری. اما در شرایطی که افراد مصرف کننده ای که متقاضی درمان هستند وجود دارند  بحث درمان هم اهمیت خودش را پیدا می کند که در نهایت بهتر است به هر دو مساله به صورت متوازن پرداخته شود. در بحث پیشگیری می توانیم کارهای مختلفی انجام دهیم از قبیل؛

خود محیط را برای امر پیشگیری انتخاب کنیم

از افراد جامعه شروع کنیم و کارهایی که در این زمینه لازم است را انجام دهیم مثل پیام هایی که داده می شود و کارهای پیشگیرانه ای که انجام می شود و مانعی می شود در گرایش افراد به اعتیاد

اقدامات پیشگیری کننده در خانواده های آسیب دیده که مشکلات زیادی دارند ومستعد اعتیاد هستند

اقداماتی را از مدارس و دانشگاه ها و مراکز آموزشی شروع کنیم

اقداماتی که مبتنی بر محله ها باشد یعنی از تمام افراد یک محله  کمک بگیریم تا محله ای بسازند با آسیب پذیری کمتر

امروز در بحث پیشگیری کارهای خوبی در حال انجام است و اطلاع رسانی های زیاد و خوبی صورت گرفته. البته یک نگرانی وجود دارد  در مورد کسانی که به اصطلاح چشم و گوش بسته هستند و در مورد اعتیاد هیچ چیز نمی دانند و از نظر برخی ممکن است این اطلاع رسانی ایجاد کنجکاوی کند

_آقای دکتر زمانی هست که نوجوانی درباره اعتیاد هیچ چیز نمی داند و وارد جمعی می شود که مواد مخدر مصرف می کنند و در مقابل کسی هست که در این جمع ها حضور پیدا می کند و تا حدی اطلاع دارد، به نظر شما درصد آسیب پذیری کدام یک بیشتر است؟

تجربه کرده ایم که در مورد قرص های روانگردان و شیشه اطلاع رسانی نشده بود و افراد زیادی از روی ناآگاهی به سمت این مواد رفتند و چه فاجعه ای رخ داد، بعضا مشاهده کردیم که یک مصرف کننده برای ترک اعتیاد به تریاک از شیشه استفاده کرده، درمان نشده که هیچ بلکه به اعتیاد بدتری هم گرفتار شده. البته باید به این نکته هم توجه کرد که برنامه شما را از هر سن و قشری تماشا می کنند.

منابع دیگری وجود دارند که درباره اعتیاد اطلاع رسانی می کنند، اما چه کسانی و چگونه؟ آیا اطلاعاتی که می دهند درست و واقعی است و آیا نیت خوبی پشت آن است. مثلا درباره شیشه مسئولین اطلاع رسانی نکردند و اشخاص سود جو به این شکل به مردم درباره شیشه اطلاعات دادند که :اعتیاد ندارد و شاهد بودیم که چه فاجعه ای رخ داد.

 کار کردن روی موضع خانواده و نوجوانان بسیار موثر است اما نباید هدف صرفا اطلاع رسانی باشد چرا که دانش زیاد کنجکاوی ایجاد می کند،آموزش باید اتفاق بیافتد اما آموزشی که نسبت به اعتیاد نگرش منفی ایجاد کند و در کنارش مهارتی آموزش داده شود برای برخورد با این مساله.

دکتر نوروزی در ادامه توضیحاتشان به این سوال درباره چگونگی اطلاع رسانی در بحث آموزش و عواملی که باعث می شود یک شخص به مصرف مواد گرایش پیدا می کند توضیحاتی دادند.

_چرا هنوز پذیرفته نشده که اعتیاد یک مساله بهداشتی است نه گرایشی به خاطر لذت طلبی؟

دیدگاه به این مساله مدل های مختلفی دارد. یک مدل وجود دارد که در آن مشکلات رفتاری را به عنوان ضعف شخصیتی نگاه می کنند که کارکردهای خاص خودش را هم دارد چون در نظر آن ها موجودی طبیعی تعریف می شود که ایده آل باشد و این نگرش نیرویی را ایجاد می کند که انسان را به ایده آل بودن تشویق می کند اما واقعیت این است که خیلی از ماها ایده ال نیستیم. این نگرش در شرایطی کاربرد دارد و در شرایطی ندارد چون انسان های زیادی وجود دارند که مشکل دارند و هرکدام ار نظر شخصیتی و... با هم تفاوت دارند.

در جایی ما از روش تربیتی منفی استفاده می کنیم و ناتوانی شخص را به رخش می کشیم، این کار را برای این انجام می دهیم که به خودش بیاید اما در مورد همه این مساله صدق نمی کند و ممکن است کسانی باشند که با این روش به خودشان نیایند که هیچ بلکه از شرایطی که در آن هستند به هم ریخته تر شوند.

حال با افرادی سروکار داریم که به هر دلیل دچار مشکل شده اند، اینکه چرا به این مشکل دچار شده اند مهم نیست بلکه مهم این است که روشی را طرح کنیم که مشکل آن ها حل شود.

_ شما بیننده عزیز که این برنامه را می بینید و در جایگاه خانواده، مسئول، پزشک ویا... هستید، اگر روزی با یک مصرف کننده برخورد کردید نباید نگاهتان به او نگاهی مجرمانه باشد بلکه باید به چشم کسی به او نگاه کنید که خواستار درمان است. اینکه به چه دلیلی دچار اعتیاد شده مهم نیست بلکه مهم این است که حالا که کمک می خواهد و قصد درمان دارد به او کمک کنیم.آقای دکتر نظر شما چیست؟

اگر انسان ها نمی خواهند تغییر کنند به این خاطر است که فکر می کنند نمی توانند و اگر شما با تمام وجودتان تبدیل شوید به کسی که امکان خوب نشدن را نمی پذیرید بهترین کسی هستید که می توانید به او کمک کنید. مشاوره هایی می توانند بهترین کمک را به این افراد داشته باشند که فکر می کنند راهی برای درمان وجود دارد.

_آقای دکتر کمی درباره شربت تریاک صحبت کنید و اینکه در این مدت چه اتفاقاتی برای شربتOT افتاده؟

 این شربت را همکاران ما در مرکز ملی مطالعات استفاده کرده اند و از زمستان سال گذشته از مرحله پایلوت خارج شد و وارد مرحله ای شد که به عنوان یکی از گزینه های درمان برای کسانی که خواستار درمان هستند ارائه می شود.برای استفاده از این شربت دو مدل وجود دارد؛

مدل اول:مثل سایر داروهای نگهدارنده، وضعیت بیمار را از لحاظ اجتماعی و... پایدار و متعادل نگه می دارد.

مدل دوم: با همکاری سازمان های مردم نهاد اجرا می شود که برنامه های جامعی در کنار خود دارد مثل مشاوره و... به افرادی که عضو این سازمان ها هستند داده می شود و به تدریج کاهش پیدا می کند تا در نهایت قطع می شود.

 گفتگوی آقای امیرمعافی و دکتر نوروزی  با موضوع شربت OT و استقبال پزشکان از آن ادامه پیدا کرد تا در نهایت به موضوع شیشه رسیدند.آقای امیر معافی فرمودند در گذشته مصرف کننده ها از تریاک و هروئین استفاده می کردند و تا این حد تخریب نداشتند و نهایت آزار و اذیتشان این بود که از شکم همسر و فرزندشان برای تامین موادشان می زدند و... اما امروز تخریب های شیشه و رفتاری که یک معتاد به شیشه از خود نشان می دهد تا حدی وحشتناک است که هروئین و تریاک در برابر آن هیچ است.

 دکتر نوروزی درباره اینکه آیا می توان دارویی مثل شربتOT را جایگزین شیشه کرد فرمودند:

زمانی که می خواهیم از دارویی برای یک بیمار استفاده کنیم دو نگرانی وجود دارد؛ یکی اینکه آیا ایمن است و عارضه ای ندارد، یعنی مشکل را حادتر از قبل نمی کند و دوم اینکه آیا موثر است، یعنی کسی که این خدمت را خریداری می کند و هزینه ای بابت آن پرداخت می کند بهره ای هم می برد.

در مرکز مطالعات تلاش بر این است، در دارویی که برای این بیماران تجویز می شود درصد خطر، کم تر و کم تر شود تا اوضاع از این بدتر نشود.

_و در پایان آقای دکتر نوروزی در پاسخ به سوال آقای امیر معافی که پرسیدند: آیا روشOT را به کشورهای همسایه ارائه داده اید،فرمودند:

 در جلساتی که باپزشکان وزارت بهداشت افغانستان داشته ایم و  شربت تریاک را به آن ها معرفی کرده ایم، تمایل زیادی نشان داده اند اما در حال حاضر فقط در حد ابراز تمایل است و کار خاصی صورت نگرفته....